تشبیه و تنزیه از منظر مولانا
18 بازدید
محل نشر: نامه مفید » زمستان 1375 - شماره 8 (18 صفحه - از 79 تا 96)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
«مدتی این مثنوی تأخیر شد» در دو نوشتار گذشته که از نظر خوانندگان محترم گذشت نقش و اعتقاد به تشبیه یا تنزیه حق تعالی را در تفسیر و تبیین آفرینش خاطر نشان کرده و دیدگاه متکلّمان و فیلسوفان مسلمان را آوردیم و از میان عارفان، نظریه محی الدین را از کتب و رسایل او به ویژه از «فتوحات مکیّة» و «فصوص الحکم» در باب صفات جلال و جمال خداوند به تفصیل نقل کردیم. اکنون دیدگاه مولانا را در این مسأله می‏آوریم و نکات دقیق و نظریه عمیق او را در این باب بیان می‏کنیم و نیز تفاوت وی را با محی الدین در نحوه ارائه این بحث توضیح می‏دهیم. عرفا به لحاظ سبک و شیوه بیان از مکاشفات و تجربه‏های عرفانی به دو گروه تقسیم می‏شوند: دسته اول آنهایی هستند که در تبیین کشف و شهود خویش، متأثر از بیان فلسفی و کلامی می‏باشند و به سلوک عقلی بیشتر توجه می‏کنند. محیی الدین را می‏توان از این گروه شمرد، او در کتابها و رسایل خود با تمسک به آیات و روایات و دلایل عقلی و نقلی مشاهدات خود را بیان می‏کند، این سبک در میان اهل اصطلاح به «مکتب بغداد» شهرت دارد. در مقابل، عارفان بنام وجود دارند که در بیان احوال و مشاهدات خود به ذوق و حال خود متکی می‏باشند و مطالب بلند و معارف عمیق را در قالب داستان و نزدیک به زندگی معمول مردم و به زبانی که برای هر کسی قابل فهم باشد عرضه می‏کنند، در این سبک از اصطلاحات پیچیده فلسفی و کلامی پرهیز می‏شود و بیشتر از زبان شعر و منطق ذوق استفاده می‏شود. مولوی در این تقسیم بندی از گروه دوم محسوب می‏شود و در میان اهل فن به «سبک خراسان» معروف است. حافظ، سنایی، احمد غزالی، عطار نیز از این دسته به شمار می‏آیند.
آدرس اینترنتی